TKT heeft de eerdere conclusies over fossielvrije alternatieven voor aardgas, benzine en diesel opnieuw beoordeeld op basis van de meest recente ontwikkelingen. Daarbij is gekeken naar waterstof, groen gas, vloeibare biobrandstoffen, hout, elektriciteit en synthetische brandstoffen. De conclusie blijft ongewijzigd: waterstof, groen gas, hout en e-fuels zullen naar verwachting geen grote rol spelen binnen wasserijen en stomerijen, vooral door beperkte beschikbaarheid, hoge kosten, lagere efficiëntie of inzet in sectoren waar minder alternatieven zijn.

Elektriciteit blijft daarmee de meest kansrijke route voor zowel processen als vervoer en distributie. Elektrische technieken worden volwassener, de prijsverhouding tussen gas en elektriciteit verandert en elektrische mobiliteit groeit snel. Tegelijk blijft netcongestie een belangrijke vertragende factor bij verdere elektrificatie. In het volledige onderzoek leest u per energiedrager waarom eerdere conclusies wel of niet veranderen en welke ontwikkelingen voor wasserijen en stomerijen het meest relevant zijn.

TKT heeft onderzocht wat de actuele stand van zaken is rond waterbesparing en waterrecycling in wasserijen en stomerijen. In het verleden bleek al dat forse waterbesparing technisch mogelijk is, maar dat de business case vaak onvoldoende was. Door de stijgende kosten van drinkwater en afvalwater, en door de verhoging van het plafond voor de Belasting op Leidingwater vanaf 2026, verandert die situatie. Waterbesparing kan daardoor financieel veel relevanter worden dan enkele jaren geleden.

Daarnaast heeft de overheid als doel gesteld om het zakelijke drinkwaterverbruik in 2035 met 20% te verlagen. Voor wasserijen en stomerijen gelden op dit moment vooral algemene regels voor lozing op het riool, met specifieke aandacht voor onder meer PER bij stomerijen en PFAS. Er zijn diverse technieken beschikbaar om afvalwater te zuiveren en opnieuw te gebruiken, maar een praktische leidraad voor de sector ontbreekt nog. In het volledige onderzoek leest u welke regels, kostenontwikkelingen en technische mogelijkheden relevant zijn, en waarom een sectorspecifieke aanpak voor waterrecycling gewenst is.

De herziene Europese richtlijn voor stedelijk afvalwater, de UWWTD, is op 1 januari 2025 van kracht geworden en moet uiterlijk in 2027 zijn omgezet in nationale wetgeving. De richtlijn moet zorgen voor schoner oppervlaktewater, minder ongezuiverd afvalwater, meer aansluitingen op het riool en een klimaatneutrale waterzuivering. Ook moeten meer stoffen, zoals microverontreinigingen, fosfaat en stikstof, uit afvalwater worden verwijderd.

Voor Nederland raakt de richtlijn vooral gemeenten en waterschappen, omdat zij verantwoordelijk zijn voor inzameling, transport en zuivering van stedelijk afvalwater. Wasserijen en stomerijen lozen hun afvalwater op het riool en vallen daardoor indirect binnen de reikwijdte van deze ontwikkeling. Er lijken geen directe bedreigende verplichtingen voor de sector uit de richtlijn voort te komen, maar hogere kosten voor afvalwaterzuivering liggen wel voor de hand. In het volledige onderzoek leest u wat de UWWTD precies inhoudt en waarom deze richtlijn toch relevant is voor de sector.

TKT geeft in dit onderzoek een update van de meest recente ontwikkelingen rond netcongestie. De druk op het stroomnet neemt verder toe, terwijl uitbreiding van kabels, transformatorhuisjes en hoogspanningsstations veel tijd kost. Daardoor wordt steeds meer ingezet op het beter benutten van het bestaande net, onder meer via flexibel elektriciteitsverbruik, energiehubs, nieuwe contractvormen en financiële prikkels. Flexibiliteit wordt daarbij niet gezien als tijdelijke noodoplossing, maar als onderdeel van het toekomstige energiesysteem.

Voor wasserijen en stomerijen is dit relevant omdat uitbreiding, elektrificatie van warmtevoorziening en elektrisch vervoer kunnen leiden tot een grotere behoefte aan transportcapaciteit. Die capaciteit is niet altijd vanzelfsprekend beschikbaar. Bedrijven kunnen daarom te maken krijgen met wachtrijen, alternatieve contractvormen of de noodzaak om samen met andere bedrijven naar oplossingen te zoeken. In het volledige onderzoek leest u welke maatregelen, subsidies en flexibele oplossingen er zijn, en wat deze ontwikkelingen kunnen betekenen voor wasserijen en stomerijen.