Nederlandse gifbelt op de schop 20-12-2004, door Ton Kruijt en Marty Thieleman Nederland staat aan de vooravond van een grootscheepse bodemsanering bij 12.000 tot 15.000 bedrijven. De overheid legt samen met het bedrijfsleven de laatste hand aan een regeling, die onze bodem voorgoed gereinigd moet krijgen. Daarmee is ongeveer twee miljard euro gemoeid. Het gaat vaak om ondernemingen in het midden- en kleinbedrijf, zoals in de metaal, garages, chemische wasserijen, maar ook grotere in de chemie. De overheid probeert al jaren tevergeefs tot afspraken te komen over het wegwerken van de vervuiling. Uit eerder onderzoek is gebleken dat bij ten minste 12.000 bedrijven de bodem 'ernstig en urgent' is verontreinigd. De vervuiling betreft zware metalen als cadmium, lood en zink, maar ook minerale oliën en reinigingsvloeistoffen als chloorkoolwaterstof. Begin januari wordt tussen Den Haag en de ondernemersorganisaties als de Koninklijke Metaalunie en VNO/NCW, een convenant ondertekend. Daarin is vastgelegd hoe het bedrijfsleven een financiële tegemoetkoming kan krijgen. Deze kan oplopen tot 70 procent van de kosten. ,,Een speciale organisatie zal ondernemers helpen met de papierwinkel rond de aanvraag voor een financiële bijdrage, verzekeringen (zoals bij kostenoverschrijding) en het zoeken van kwantum-voordelen door het collectief uitbesteden van te saneren locaties. Ook helpt de organisatie bij de financiering'', aldus Gerard Wyfker, beleidssecretaris milieu en energie van de Metaalunie, belangrijk trekker van het convenant Andere deelnemers zijn de Bovag, MKB Nederland, de Netex (branchorganisatie chemische wasserijen) en de werkgeversorganisatie VNO-NCW. Ook de Rabobank is er bij betrokken in verband met verzekeringen. Wyfker: ,,Het zal een ingrijpende operatie zijn, maar het is goed dat dit van de grond komt. Het zal onrust veroorzaken, maar geen enkel bedrijf hoeft zorgen te hebben over zijn voortbestaan. Er komt een speciale regeling, waardoor niemand louter vanwege de schoonmaakkosten failliet zal gaan.'' De ondernemers krijgen ongeveer drie jaar de tijd om zich voor de regeling aan te melden, waarna provincies en gemeenten zullen aangeven wanneer en op welke wijze de schoonmaak van start zal gaan. Hoewel deze instanties de gang van zaken gaan controleren, komt het geld van de ministeries van milieu en financiën. De operatie moet in 25 jaar zijn afgerond, wat er op neer komt dat gemiddeld 500 reinigingen per jaar zullen worden uitgevoerd. Naast de technische regeling die een bijdrage mogelijk maakt van 15 tot 70 procent komt er een aanvullende draagkrachtregeling. Die is voor bedrijven die weliswaar gezond zijn, maar door de milieuverplichting in problemen zouden komen. ,,Zo worden faillissementen voorkomen'', vult Wyfker van de Metaalunie aan. Het miljardenproject betekent veel werk voor aannemingsbedrijven, die grond gaan saneren, maar ook voor ingenieursbureaus op milieu-technisch gebied, zoals Oranjewoud, Touw en Arcadis. Hoewel de al ingezette bodemsanering bij benzinestations goed loopt, kwam die elders nauwelijks van de grond. Opeenvolgende regeringen hebben 20 jaar lang onderzoeken laten verrichten en maatregelen genomen, maar tot uitvoering kwam het nooit. Het motto 'de vervuiler betaalt' stierf ook een langzame dood door jurisprudentie bij de Hoge Raad. Het bleek dat kosten moeilijk op ondernemers te verhalen waren. Ook bevelen tot uitvoering kwamen niet uit de verf. Veel eigenaren kregen bovendien toestemming tot uitstel met 5 tot soms 15 jaar. Omdat veel van die termijnen binnenkort verlopen, komt de overheid nu met een bijdrageregeling en een convenant met de brancheorganisaties. De grootste bijdragen liggen klaar voor vervuilingen van voor 1975. Ondernemers worden volgens de Hoge Raad niet geacht te weten dat voor die tijd verontreiniging 'onrechtmatig' was Na de gifaffaire in Lekkerkerk ging het balletje rollen en kwam er wetgeving, zoals de Wet Bodembescherming in 1987. De overheid heeft echter nooit iets kunnen afdwingen en zoekt nu opnieuw naar succes. (bron: Algemeen Dagblad)